Het eindejaar is traditioneel een periode van warmte en gezelligheid, maar ging in het verleden helaas ook gepaard met overlast, waarop verschillende burgemeesters reageerden met ingrijpende preventieve politiemaatregelen die een ernstige impact hebben op de persoonlijke vrijheid.
Met name de stad Antwerpen gaat hier zeer ver in. Vorig jaar op 12 december 2024 heeft de burgemeester van de stad Antwerpen, toen nog Bart De Wever, niet minder dan 47 personen, veelal jongeren, in preventief huisarrest geplaatst. Ze kregen het verbod om hun woning tussen 18u en 8u te verlaten en dienden zich fysiek te tonen aan de politie of ander stadspersoneel bij een woonstcontrole. Bij overtreding konden ze administratief worden aangehouden en een GAS-boete krijgen.
De Liga is van oordeel dat deze huisarresten moeten worden beschouwd als een ongeoorloofde vrijheidsberoving die in strijd is met het mensenrecht op vrijheid en veiligheid. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) laat een preventieve vrijheidsberoving om redenen van openbare orde niet toe. Dit geldt des te meer wanneer minder vergaande maatregelen hetzelfde doel kunnen bereiken.
De artikelen 133 en 135, §2 van de Nieuwe Gemeentewet waar de burgemeester zijn bevoegdheid destijds op baseerde, voorzien geen huisarrest, zodat de noodzakelijke concrete wettelijke grond voor een preventief huisarrest ontbreekt.
De Liga roept de stad Antwerpen op om de mensenrechten te respecteren. In een uitgebreide analyse – die ook werd bezorgd aan burgemeester van Doesburg – komt de Liga tot een duidelijke conclusie: een preventief huisarrest is in strijd met de mensenrechten. Lees deze analyse hier.
De Liga roept betrokkenen die desondanks het voorwerp zijn van een huisarrest op om deze maatregel aan te vechten middels een UDN-procedure bij de Raad van State. Zij stelt hiervoor een model verzoekschrift ter beschikking (op vraag).
De Liga voor Mensenrechten erkent de problematiek van overlast en veroordeelt vandalisme en geweld. Als mensenrechtenorganisatie is het onze taak erop toe te zien dat voorgestelde maatregelen steeds in overeenstemming zijn met de mensenrechten. Een huisarrest voldoet volgens ons niet aan die norm. Burgemeesters beschikken over voldoende andere instrumenten om de openbare orde te handhaven, mét respect voor fundamentele rechten. Het preventief opleggen van huisarresten aan jongeren die hiertoe niet door een onafhankelijke rechterlijke macht zijn veroordeeld, behoort (met reden) niet tot de toolbox van de uitvoerende macht.
De Liga verzet zich dan ook tegen het opleggen van dergelijke maatregel die een gevaarlijk precedent vormt dat de scheiding der machten verder onder druk zet.